W 2025 wykonano blisko 6400 badań. To więcej niż w 2024. Ten trend widać w całej Polsce. W 2023 z programu skorzystało 65 223, a w 2025 już 80 198.
Łącznie w latach 2024 -2025 ponad 1900 pacjentów było leczonych w ramach kompleksowej opieki nad pacjentem z nowotworem jelita grubego. Najwięcej chorych było pod opieką szpitala im. Kopernika w Łodzi – 828 pacjentów. Kompleksowa opieka onkologiczna dla pacjentów z rakiem jelita grubego realizowana jest w 5 placówkach w województwie łódzkim.
W Łódzkiem z programu profilaktyki raka jelita grubego można skorzystać w 19 pracowniach endoskopii. Badania profilaktyczne nie są limitowane przez NFZ. Rośnie liczba badań i nakłady na ich sfinansowanie. W 2025 r. Łódzki NFZ wydał na badania w programie 6 mln zł.
Rak jelita grubego jest 3. najczęściej występującym nowotworem złośliwym w polskiej populacji. Szacuje się, że profilaktyka raka jelita grubego zmniejsza śmiertelność z jego powodu o 50-60%. Częstość zachorowań na ten nowotwór w Polsce stale rośnie — na początku XXI wieku raportowano 11,5 tys. nowych przypadków raka jelita grubego, a w 2022 r. — aż 18,8 tys., co oznacza, że zachorowała jedna na 2 tys. osób. Program profilaktyki raka jelita grubego nie jest przez NFZ limitowany finansowo – NFZ zapłaci za każde wykonane w programie badanie.
Rak jelita grubego rozwija się długo, nawet przez kilka lat i może nie dawać żadnych objawów. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie choroby.
Czynniki ryzyka rozwoju raka jelita grubego:
- wiek, szczególnie po 50 roku życia,
- obecność w jelicie grubym polipów o typie gruczolaka,
- uwarunkowania genetyczne,
- choroby zapalne jelit,
- nadmierna masa ciała,
- siedzący tryb życia,
- nieprawidłowa dieta,
- nadużywanie alkoholu i palenie papierosów.
Dr hab. n. med. Michał Mik, prof. Uniwersytetu Medycznego apeluje:
Przestrzeganie zaleceń dotyczących wykonywania przesiewowej kolonoskopii wyraźnie wpływa na uniknięcie rozwoju inwazyjnego raka jelita grubego. Można śmiało powiedzieć, że przesiewowa kolonoskopia jest jednym z najważniejszych onkologicznych narzędzi profilaktycznych. Pozwala nie tylko rozpoznać wczesny nowotworów, ale także usunąć zmiany przednowotworowe i przywrócić pacjenta do pełni zdrowia.
Niekorzystanie z dobrodziejstw jakie daje nam to badanie jest nierozsądne. Strach przed nim jest nieuzasadniony, badanie w doświadczonych rękach jest bezpieczne. Nie wolno czekać na objawy choroby, badania przesiewowe wykonujemy wówczas, gdy nie mamy niepokojących symptomów.
Chciałem tutaj przypomnieć, że rak jelita grubego rozwija się wiele lat bezobjawowo. Jeżeli daje on objawy (krwawienia, bóle, utratę masy ciała), może być już zaawansowany a wówczas rokowanie jest znacznie gorsze.
– apeluje dr hab. n. med. Michał Mik
Rak jelita grubego — podstępny nowotwór
Rak jelita grubego to 3. najczęściej wykrywany nowotwór wśród kobiet i czwarty wśród mężczyzn. Eksperci podkreślają, że nowotwór jelita grubego jest niezwykle podstępny. Może rozwijać się bez objawów nawet przez kilka lat, dlatego tak ważne są badania przesiewowe i wczesne wykrycie choroby.
Populację, którą może objąć program badań przesiewowych w kierunku raka jelita, szacuje się na ok. 8 milionów Polaków. W województwie łódzkim do badań w programie kwalifikuje się 512 tys. mieszkańców. Niestety zaledwie 18% z nich zgłosiła się na badanie. Najmniej badań wykonali mieszkańcy powiatu kutnowskiego i łęczyckiego – 12%, najwięcej bełchatowskiego i pabianickiego ok. 24%.
Kto może skorzystać z programu badań przesiewowych raka jelita grubego?
Program jest dla osób w wieku:
- od 50 do 65 lat,
- lub od 40 do 49 lat, jeśli u najbliższych krewnych pacjenta, rozpoznano nowotwór jelita grubego.
kliknij:
Na czym polega badanie?
Program przesiewowy obejmuje wykonanie kolonoskopii, w tym:
- pobranie wycinków z nacieku nowotworowego lub zmian podejrzanych o charakter nowotworowy;
- usunięcie polipów wielkości do 15 mm;
- poddanie badaniu histopatologicznemu wszystkich wycinków i usuniętych polipów;
- wskazanie konkretnych zaleceń dotyczących leczenia u osób, które wykonały kolonoskopię przesiewową.
Nie obawiaj się kolonoskopii. Badanie można wykonać w znieczuleniu
Kolonoskopia jest precyzyjna i trwa od 15 do 40 minut. W zależności od wskazań medycznych badanie może być przeprowadzone w znieczuleniu miejscowym (z zastosowaniem żelu znieczulającego) lub znieczuleniu ogólnym, dlatego pacjent nie odczuwa dyskomfortu. Badanie wykonuje się miękką, giętką rurką grubości małego palca (kolonoskop), którą lekarz wprowadza przez odbyt do oczyszczonego jelita grubego i przesuwa do ujścia jelita cienkiego.
W tym czasie dokładnie oglądane jest wnętrze jelita grubego. Wprowadzanie aparatu jest niebolesne dla większości osób, choć u niektórych może powodować wzdęcie, uczucie parcia i ucisku w brzuchu. Wcześnie wykryty rak jest również bardzo często wyleczalny.Większość przypadków rozwija się powoli, na bazie łagodnych zmian, tzw. polipów (gruczolaków), które z czasem ulegają przekształceniu w raka inwazyjnego. Im głębiej rak nacieka ścianę jelita, tym bardziej zaawansowane jest stadium choroby i tym większe ryzyko przerzutów.
Dlatego tak kluczową rolę w walce z rakiem jelita grubego odgrywa profilaktyka. Ani polipy, ani rak we wczesnym stadium zazwyczaj nie powodują objawów. Istotą profilaktycznej kolonoskopii jest odnalezienie tych właśnie bezobjawowych jeszcze zmian i o ile to możliwe, ich usunięcie. Takie postępowanie pozwala zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego.
Program jest bezpłatny. Nie trzeba skierowania
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie. Wystarczy, że pacjent jest w grupie wiekowej, która kwalifikuje się do wykonania przesiewowej kolonoskopii i zgłosi się do placówki realizującej program.
WAŻNE!
Do kolonoskopii trzeba się dobrze przygotować, dlatego przed wizytą warto skontaktować się z placówką, która poinformuje pacjenta, co musi zrobić przed badaniem. Lista placówek znajduje się: tutaj
Kolonoskopia w Łódzkiem
- W 2025 wykonano blisko 6400 badań w ramach programu. To więcej niż w 2024 roku w Łódzkiem – wówczas 6044 osób skorzystało z bezpłatnej kolonoskopii.
- W latach 2024 -2025 ponad 1900 pacjentów było leczonych w ramach kompleksowej opieki nad pacjentem z nowotworem jelita grubego. Najwięcej chorych było pod opieką szpitala im. Kopernika w Łodzi – 828 pacjentów. Kompleksowa opieka onkologiczna dla pacjentów z rakiem jelita grubego realizowana jest w 5 placówkach w województwie łódzkim.
- Najwięcej badań w ramach programu profilaktycznego wykonała Przychodnia Specjalistyczna Med.-Gastr. W 2025 roku wykonano w placówce 1336 kolonoskopii.
- W 2025 r. Łódzki NFZ sfinansował badania w ramach programu kwotą 6 mln zł.
źródło: Anna Leder
Łódzki Oddz. Wojewódzki NFZ
